Ga naar inhoud

Dwaling

2014 mei 25
door thom

Wanneer u een overeenkomst sluit als ondernemer, doet u bepaalde aannames. Zonder het doen van aannames, bent u immers de gehele dag bezig met zaken onderzoeken. Aannames zijn handig: zijn de bovenste appels van een kist goed, dan kunt u ervan uitgaan dat de rest ook goed is. Wanneer u duizend flessen bruine vloeistof in Johnny Walker flessen koopt, mag u ervan uitgaan dat het whisky betreft en geen icetea. De bedrijfsauto die u aanschaft met 50.000 kilometer op de teller, zal ook wel écht 50.000 kilometer hebben gelopen.

Aannames maken het leven werkbaar, maar soms gaat het toch mis. Alle appels onder de bovenste lagen blijken rot, en terwijl de Johnny Walker geen whisky maar icetea blijkt te zijn, zit u ook nog eens met een bedrijfsauto die 500.000 kilometer heeft gereden in plaats van 50.000.

De wetgever realiseerde zich dat aannames het leven werkbaar maken en heeft daarom ‘dwaling’ in het burgerlijk wetboek opgenomen voor de gevallen waarin het mis gaat. Hierna bekijken we kort wat dwaling precies is en wanneer u er gebruik van kunt maken. In specifieke gevallen, is het verstandig om een jurist in te schakelen.

Dwaling

Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en aanvaarding van dat aanbod. Het aanbod ‘Wilt u honderd kisten appels kopen voor 5 euro per stuk?’, moet worden gevolgd door een aanvaarding: ‘Ja, graag!’. Die aanvaarding kan echter op verkeerde gronden tot stand zijn gekomen. Dat kan een verkeerde aanname zijn, bijvoorbeeld door een mededeling van de verkoper of een opzettelijk weglaten van de verkoper. Ook wanneer zowel koper als verkoper een verkeerde aanname hebben gemaakt kan die aanvaarding op verkeerde gronden tot stand zijn gekomen.

Dwaling kan een oplossing bieden in deze gevallen. Een partij die zich terecht op dwaling beroept in bovenstaande gevallen, kan de overeenkomst vernietigen. Dat houdt in dat de overeenkomst ophoudt te bestaan en juridisch gezien ook nooit bestaan heeft. Eventueel betaalde gelden moeten terug worden betaald en eventueel geleverde goederen moeten ook terug worden gegeven. Dwaling zorgt ervoor dat iedereen weer in de positie komt als vóór het sluiten van de vernietigde overeenkomst.

Zoals gezegd: dwaling kan een oplossing bieden. Er is verweer tegen dwaling te voeren, zoals bijvoorbeeld het argument dat degene die zich op dwaling beroept óók bij een juiste voorstelling van zaken de overeenkomst zou zijn aangegaan. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de kist met appels die zó goedkoop was, dat ook de kennis van een groot aantal rotte appels niet voldoende was om de koper af te laten zien van de koop. Dwaling kan dan niet slagen.

Wanneer is een beroep op dwaling niet mogelijk?

Een beroep op dwaling is niet mogelijk indien de dwaling een uitsluitend toekomstige aangelegenheid betreft. Op dit moment is nog niet te voorzien dat de verkochte bedrijfsauto over een half jaar kapot zal gaan (tenzij er altijd slecht onderhoud is gepleegd bijvoorbeeld), dus dat is een louter toekomstige aangelegenheid. Dwaling is dus niet te gebruiken als een soort ‘garantietermijn’. Om het duidelijker te maken: de koop van een staatslot kan niet worden vernietigd wegens dwaling als blijkt dat het geen winnend lot was.

In sommige gevallen behoort de dwaling overigens voor rekening van de dwalende te komen. Denk aan de koop van een bedrijfsauto voor 500 euro, zonder garantie. Gaat deze kapot na twintig kilometer, dan is een beroep op dwaling erg lastig.

Ook het kopen van een auto zonder proefrit en zonder controle is niet verstandig. Een koper heeft een onderzoeksplicht, waardoor hij de auto op de gebruikelijke zaken moet controleren. Doet hij dat niet, dan moet hij daar zelf de gevolgen van dragen en is dwaling niet mogelijk. Overigens zou een beroep op bedrog dan wellicht wel mogelijk kunnen zijn, aangezien de onderzoeksplicht niet geldt wanneer iemand moedwillig om de tuin is geleid.

Bovenstaande argumenten kunnen vaak gebruikt worden om een beroep op dwaling af te wenden. Of dat kan, verschilt per geval.

Dwaling in de vorm van oneigenlijke dwaling

Er wordt ook wel eens van dwaling gesproken terwijl er eigenlijk geen sprake is van dwaling. Juridisch gezien wordt dat ‘oneigenlijke dwaling’ genoemd. Oneigenlijke dwaling komt voor indien bij het sluiten van de overeenkomst wil en wilsverklaring niet overeenstemden.

Denk daarbij aan het geval waarbij u een bedrijfsauto wilt kopen en een bod uit wilt brengen van 5.000 euro. Per ongeluk maakt u een fout in uw e-mail en tikt u 50.000 euro. Al snel komt de e-mail terug: uw aanbod is aanvaard, of u even 50.000 euro wil overmaken. In een dergelijk geval is er geen sprake van het juridische dwaling, maar wel van oneigenlijke dwaling.

In het kort, moet er in dit geval worden gekeken naar de vraag of uw wederpartij gerechtvaardigd mocht vertrouwen op de juistheid van uw bod. In bovenstaand geval lijkt dat niet het geval en zou een beroep op oneigenlijke dwaling een hoge slagingskans hebben. Had u echter 6.000 euro in plaats van 5.000 euro getypt, dan was een beroep op oneigenlijke dwaling veel lastiger geweest.

Dwaling – Samenvatting

Wanneer u een overeenkomst sluit op basis van verkeerde aannames, wilt u deze vaak liever niet nakomen. Dwaling kan een uitkomst bieden, maar enkel indien u aan de voorwaarden voldoet. Welke voorwaarden dat zijn, hangt af van de specifieke omstandigheden van uw overeenkomst. Het verdient aanbeveling om de mogelijkheid van dwaling met een goede jurist te bespreken.

Naast dwaling bestaat de oneigenlijke dwaling, die meestal tot stand komt door het maken van een fout. Ook in het geval van oneigenlijke dwaling, zou u onder een overeenkomst uit kunnen komen. Of dat kan, ligt wederom aan de omstandigheden van het geval.

Nog geen reacties

Laat een reactie achter

Let op: In je reactie kun je basis HTML gebruiken. Je e-mail adres zal nooit gepubliceerd worden.

Abonneer je op deze reactiestroom via RSS

Recht voor Bedrijven is een initiatief van:

Wet & Recht Juristen

U kunt hier terecht voor:

> Juridisch advies
> Contracten
> Procederen

Laat uw zaak beoordelen door ervaren juristen.

Neem contact op