Ga naar inhoud

Fusies en overnames

2014 mei 18
door thom

Ondernemers zijn meestal bezig met ondernemen, niet met juridische zaken en al helemaal niet met de vraag of ze hun bedrijf niet zullen verkopen. Toch zijn er veel ondernemers die hun bedrijf verkopen of die op een gegeven moment op dat idee komen. Misschien omdat ze iets anders willen gaan doen, misschien omdat ze met pensioen willen, misschien omdat ‘de markt’ te lastig is geworden om winstgevend te blijven.

Het bedrijf kan meestal op meerdere manieren verkocht worden, waarbij de beste keuze niet alleen afhangt van juridische beslissingen, maar ook van fiscale aspecten, naast de vanzelfsprekende bedrijfseconomische overwegingen die ten grondslag liggen aan de fusie of overname.

Hoe kan een fusie of overname plaatsvinden?

Het verschil tussen een fusie en een overname is niet groot en er is ook geen scherpe lijn te trekken tussen waar een overname eindigt en een fusie begint (of andersom). De term ‘overname’ wordt meestal gebruikt wanneer een groot bedrijf een klein bedrijf opslokt. Fusie wordt meestal gebruikt bij twee bedrijven die ongeveer van gelijke grootte zijn.

Verder zijn er nog meer specifieke termen zoals bijvoorbeeld de omgekeerde overname (‘reverse takeover’), waarbij een klein bedrijf een groot bedrijf overneemt (vaak op initiatief van de grotere partij om bijvoorbeeld snel een beursnotering te bemachtigen).

Juridisch gezien wordt meestal de term fusie gebruikt, óók voor een transactie die vaak overname wordt genoemd. Er zijn drie verschillende hoofdvormen van de fusie:

  1. De bedrijfsfusie
  2. De aandelenfusie
  3. De juridische fusie

De bedrijfsfusie

De bedrijfsfusie is een fusie waarbij enkel ‘het bedrijf’ van de ondernemer verkocht wordt. Aandelen worden niet verkocht. Op deze manier fuseren is mogelijk voor onder meer de eenmanszaak, de vof en de bv. Voor de eerste twee vormen is dit tevens de enige manier om te fuseren omdat de andere twee manieren enkel voor rechtspersonen geschikt zijn.

Een uitleg maakt de fusie duidelijk: stel dat de ondernemer een bv heeft waarin hij onderneemt. Daarvoor heeft hij een gebouw, machines en bedrijfsauto’s nodig. Als hij het bedrijf wil overdragen, kan hij privé zijn aandelen in de bv verkopen. Hij kan echter ook zijn aandelen behouden en het gebouw, de machines en de bedrijfsauto’s apart verkopen. Dat laatste is een bedrijfsfusie.

De overnemer kan met deze bedrijfsfusie kiezen wat hij overneemt. Hij kan bijvoorbeeld kiezen om wel het gebouw en de machines over te nemen, maar niet de bedrijfsauto’s. Bij een bedrijfsfusie mag men, zoals dat heet, ‘cherrypicken’, de krenten uit de pap vissen. Dat komt natuurlijk wel weer terug in de overnameprijs. Na de bedrijfsfusie blijft de ondernemer achter met een zak geld in zijn bv (en bijvoorbeeld de bedrijfsauto’s die de overnemer niet wilde).

Een groot nadeel van de bedrijfsfusie is dat alle goederen van de onderneming apart moeten worden overgedragen op de voor die goederen betrekking hebbende wettelijke wijze.

De aandelenfusie

De aandelenfusie hebben we hierboven al kort beschreven: in plaats van het overnemen van alle aparte bedrijfsmiddelen (bedrijfsfusie) worden nu door de verkopende ondernemer de aandelen in de vennootschap verkocht. De aandelenfusie kan dus enkel plaatsvinden bij rechtspersonen (zoals de bv).

Ter verduidelijking, ook hier een uitleg. De ondernemer houdt in privé de aandelen van zijn bv waarin gebouw, machines en bedrijfsauto’s zitten. Die aandelen verkoopt hij aan een ander of aan een ander bedrijf. Daardoor draagt hij zijn hele onderneming over. Hij blijft dus achter zonder bv, en met in privé een zak geld. De krenten uit de pap vissen is er dus niet bij bij de aandelenfusie, het is ‘alles of niets’.

Voordeel van de bedrijfsfusie is dat met één transactie (overdracht van aandelen) alles is beklonken. Nadeel is dat cherrypicking niet mogelijk is.

De juridische fusie

De juridische fusie is een fusie die niet volgt uit de gewone regels van het goederen- en vermogensrecht, maar die volgt uit een aparte wettelijke regeling. Het is een juridisch verzinsel zeg maar. Ook deze manier van fuseren is enkel geschikt voor rechtspersonen.

In feite kunnen alle rechtspersonen worden gefuseerd, zolang ze maar hetzelfde zijn. Een bv met een vereniging fuseren kan niet, een bv met een andere bv kan wel. In het eerste geval zal de bv eerst moeten worden omgezet naar een vereniging, of de vereniging naar een bv. Dat is een lastig proces, waarover ik hier niet zal uitweiden.

Bij de juridische fusie tussen twee rechtspersonen ontstaat een geheel nieuwe rechtspersoon waarin de oude aandeelhouders van de verschillende rechtspersonen aandeelhouder worden. Het eindresultaat is dus dat er nog maar één rechtspersoon overblijft. Cherrypicking is niet mogelijk en deze vorm van fuseren is aan strikte wettelijke regels gebonden.

Werknemers bij fusiebedrijven

Fuseren wordt vaak gedaan om ‘synergie’ te krijgen: het totaal zou meer moeten zijn dan de som der delen. Hoewel dat in heel veel overnames of fusies niet wordt bereikt (ondanks dat dat wel gepland wordt), is de weg naar die ‘synergie’ meestal doorspekt van kostenbesparingen. Vaak komt dat dan weer neer op het ontslaan van werknemers.

De situatie van werknemers bij dergelijke fusies is relatief sterk. Zij gaan natuurlijk automatisch mee over in geval van de laatste twee fusies en behouden hun ontslagbescherming. In geval van de bedrijfsfusie is dat minder logsich, maar dan geldt de wet werknemers bij overgang van onderneming. Ook zij behouden daardoor dus gewoon hun ontslagbescherming.

Dat wil overigens niet zeggen dat zij niet aan het einde van de rit alsnog worden ontslagen: wanneer ze overcompleet zijn, kan het zo zijn dat ze alsnog eruit moeten, maar dan wel op de normale manier. Werknemersbeschermingen buiten spel zetten met overnames en fusies kan dus niet.

Fusies en overnames – Samenvatting

Fusies en overnames kunnen op drie manieren plaatsvinden: de bedrijfsfusie, de aandelenfusie en de juridische fusie. Elk soort fusie heeft zijn voor- en nadelen, waardoor het kiezen van een fusievorm en de uitvoering daarvan altijd maatwerk is.

Natuurlijk is in dit artikel slechts algemeen aan de orde gekomen welke soorten fusies en overnames er zijn en hoe deze kunnen worden ingezet. Wanneer u uw onderneming wilt fuseren met een andere onderneming of wanneer u een overname wilt doen (cq. wanneer u wordt overgenomen), is het verstandig om juridische hulp in te winnen.

Nog geen reacties

Laat een reactie achter

Let op: In je reactie kun je basis HTML gebruiken. Je e-mail adres zal nooit gepubliceerd worden.

Abonneer je op deze reactiestroom via RSS

Recht voor Bedrijven is een initiatief van:

Wet & Recht Juristen

U kunt hier terecht voor:

> Juridisch advies
> Contracten
> Procederen

Laat uw zaak beoordelen door ervaren juristen.

Neem contact op