Ga naar inhoud

Overgang van onderneming

2014 januari 3
door thom

Bij de verkoop (fusie of overname) van uw bedrijf, zult u willen weten wat er precies moet gebeuren met uw werknemers. Dat is belangrijk voor uw onderhandelingspositie én u wilt uw werknemers wellicht ook voorlichten over hun rechten. Staat u aan de andere zijde van de transactie en koopt u een bedrijf, dan zult u willen weten wat uw verplichtingen zijn met betrekking tot de werknemers van dat bedrijf.

Dit artikel gaat over dat onderwerp, in het arbeidsrecht de ‘overgang van onderneming’ genoemd. Er wordt in dit artikel bekeken wanneer er precies sprake is van overgang van onderneming, welke rechten dat voor werknemers oplevert en welke plichten u als (nieuwe) werkgever heeft.

Algemeen: rechten werknemers

Werknemers worden door de wet over het algemeen ‘in de watten gelegd’, zeker wanneer ze een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd hebben. Wanneer u van de werknemer af wil en de werknemer tegenwerkt, is het lastig om hem daadwerkelijk te ontslaan. Hoe langer hij in dienst is, hoe lastiger, hoe langduriger en/of hoe duurder het wordt om hem te ontslaan.

Als nieuwe werkgever zit u vaak niet te wachten op werknemers die al in het bedrijf zitten na een overgang van onderneming. Met een fusie of overname worden meestal overnamevoordelen (‘synergie’) nagestreefd. Die synergie zit vaak in het wegsnijden van overtollige overhead of ander overtollig personeel. Het is dan niet handig wanneer u niet van bepaalde werknemers af kunt.

Mag u besluiten om enkel het bedrijf over te nemen en (een gedeelte van) de werknemers niet? Meestal niet, maar soms wel.

Rechten werknemers bij overgang van onderneming

Is er sprake van een overgang van onderneming, dan zegt de wet dat alle rechten en verplichtingen die op dat tijdstip uit een arbeidsovereenkomst voortvloeien overgaan op de verkrijger van de onderneming.

Een werknemer die al in dienst was, blijft dus na een overgang van onderneming in dienst. Dat gaat automatisch, als nieuwe werkgever kunt u daar niets tegen doen.

U kunt dus niet gemakkelijk van de werknemer af, maar uw verplichtingen gaan nog verder. Had uw nieuwe werknemer een toezegging van één dag vrij per week, dan bent u als overnemer verplicht om dat te respecteren en hem die dag vrij te geven. Ook opgebouwd verlof, bonus, winstdeling, extra vakantie, vergoeding voor overwerk en alle andere zaken die bij hun baan hoorden behoort u over te nemen bij overgang van onderneming.

De werknemer kan u als werkgever daarvoor verantwoordelijk houden. Bent u een oud-werkgever die zijn bedrijf heeft overgedragen? Dan bent u mede-verantwoordelijk (en aansprakelijk) gedurende een jaar na de overgang van onderneming voor de verplichtingen die voor de overgang van onderneming zijn ontstaan.

Voorwaarden overgang van onderneming

Zoals hierboven reeds is weergegeven, komen deze rechten voort uit het feit dat er sprake is van overgang van onderneming. Wordt een overname of fusie niet gekwalificeerd als overgang van onderneming, dan gelden bovenstaande rechten voor de werknemers niet. De vraag is dus: wanneer zegt de wet dat er sprake is van overgang van onderneming?

Het maakt bij de kwalificatie als overgang van onderneming niet uit welke naam u eraan hangt (overname, fusie, verkoop et cetera). Het gaat erom of er feitelijk gezien een overgang van onderneming plaatsvindt.

Volgens de wet moet er sprake zijn van een overgang ten gevolge van een overeenkomst, fusie of splitsing, van een economische eenheid die haar identiteit behoudt. Een economische eenheid wordt gespecificeerd als ‘een geheel van georganiseerde middelen, bestemd tot het ten uitvoer brengen van een al dan niet hoofdzakelijk economische activiteit’.

Vertaald naar het Nederlands is er dus sprake van een overgang van onderneming wanneer een geheel bedrijfsonderdeel verandert van eigenaar én dat bedrijfsonderdeel tegelijkertijd dezelfde identiteit behoudt. Over deze identiteit leest u in de paragraaf hierna meer.

De gemiddelde fusie of overname zal voldoen aan deze beschrijving van een overgang van onderneming. U zult dus meestal als overnemende ondernemer alle rechten van de werknemers moeten overnemen.

Ten slotte is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen de bedrijfsfusie en de aandelenfusie. Bovenstaande regels gelden immers enkel bij een bedrijfsfusie (het overnemen of fuseren van bedrijfsmiddelen zelf). Is er sprake van een aandelenfusie (aandelen van een bv/nv worden overgenomen), dan worden immers enkel de aandelen in een rechtspersoon overgenomen. De werknemers zijn en blijven dan gewoon in dienst van de rechtspersoon en er verandert voor hun helemaal niets (en dus moet u als overnemende partij hun rechten respecteren, net als bij de overgang van onderneming).

Identiteit overgang van onderneming

Het bedrijfsonderdeel dat wordt overgedragen moet zijn identiteit behouden, wil er sprake zijn van overgang van onderneming. Wanneer is dat zo?

Of er sprake is van het behoud van identiteit kan worden beoordeeld aan de hand van enkele criteria. Dit betreft: de aard van de betrokken onderneming of vestiging, het al dan niet overdragen van zaken als gebouwen en andere goederen, het al dan niet overdragen van de klantenkring, de duur van een eventuele onderbreking en de gelijkenis tussen de werkzaamheden voor en na de overdracht van de onderneming. Ook overdracht van een groot gedeelte van het personeel kan worden meegenomen in de beoordeling.

Het vrijwillig overnemen van een (groot) gedeelte van het personeel is vooral in arbeidsintensieve ondernemingen een belangrijke indicator dat er sprake is van een overgang van onderneming. Is dat het geval, dan moet u dus ook de rest van het personeel overnemen.

Overigens zijn bovenstaande criteria slechts een indicatie. Een rechter is in principe vrij om andere criteria te gebruiken wanneer hij dat wenst. Meestal zal het afhangen van wat u zou aandragen in dat specifieke geval.

Werknemers alsnog ontslaan na overgang van onderneming

Het is goed mogelijk (en zelfs waarschijnlijk) dat uw overname, koop of fusie wordt aangemerkt als een overgang van onderneming. Het is dan ook goed voor te stellen dat u erna een aantal werknemers heeft waar u geen werk meer voor heeft. Wat zijn uw opties?

U kunt deze situatie voorkomen door de oude werkgever te vragen om deze personen te ontslaan voor de overgang van onderneming. Zoals al eerder is aangegeven, dat kost geld (en tijd) en u zult dat waarschijnlijk terugzien in een hogere overnamesom. Voor de moraal van de overgebleven werknemers is het wellicht wel interessanter om de oud-werkgever de werknemers te laten ontslaan, dan wanneer u dat zelf doet. U moet immers nog met de overgeblevenen door na de overgang van onderneming.

Het is ook mogelijk om de overgang van onderneming te laten plaatsvinden en daarna de werknemers pas te ontslaan. Dit kan zowel via het wederzijds goedvinden (overeenkomst met werknemer, meestal met ontslagvergoeding), via een ontbinding (kantonrechter) als via een opzegging (UWV). U moet in dat laatste geval wel ‘afspiegelen’, waarbij de jaren bij de oud-werkgever ook meetellen. U bent dus aan regels gebonden voor de beslissing wie eruit moet.

Overgang van onderneming – Samengevat

Het zal vaak voorkomen dat een overname of koop van een bedrijf(sonderdeel) wordt gezien als overgang van onderneming. In dat geval behouden de betrokken werknemers hun rechten. Dit betreft zowel hun arbeidsovereenkomst als hun salaris en alle bijkomende voordelen die zij hadden.

Bent u de nieuwe werkgever, dan bent u wettelijk verplicht om die afspraken met de vorige werkgever te respecteren. Eventueel ontslag van de werknemers is mogelijk na een overgang van onderneming, maar dat kost of veel tijd, of veel geld.

Bent u van plan om een onderneming over te nemen of over te dragen, dan is het altijd verstandig om een jurist te raadplegen, zowel voor de perikelen rondom de overgang van onderneming als voor de verdere juridische afwikkeling. Mocht u al een onderneming hebben overgenomen en tegen problemen aanlopen met betrekking tot de overgang van onderneming, dan is het ook verstandig om juridische hulp in te winnen.

Nog geen reacties

Laat een reactie achter

Let op: In je reactie kun je basis HTML gebruiken. Je e-mail adres zal nooit gepubliceerd worden.

Abonneer je op deze reactiestroom via RSS

Recht voor Bedrijven is een initiatief van:

Wet & Recht Juristen

U kunt hier terecht voor:

> Juridisch advies
> Contracten
> Procederen

Laat uw zaak beoordelen door ervaren juristen.

Neem contact op