Ga naar inhoud

Overmacht

2016 februari 17
door thom

Als u een overeenkomst sluit met uw klant of afnemer, zal die overeenkomst netjes moeten worden nagekomen. Goederen moeten worden geleverd, facturen moeten worden betaald. Soms gebeurt dat echter niet, met een beroep op overmacht.

In dit artikel bekijken we wat zo’n beroep op overmacht inhoudt. Aan de orde komt wat het gevolg ervan is en wanneer het gedaan kan worden. Daarnaast besteden we aandacht aan contractuele bepalingen over overmacht én aan wat u moet doen als er een conflict ontstaat waarbij overmacht een rol speelt.

Overmacht

Een beroep op overmacht is een verdedigingsmogelijkheid tegen een aanspraak op schadevergoeding wegens wanprestatie. Juridisch gezien moet wanprestatie namelijk kunnen worden toegerekend aan de schuldenaar. Kan dat niet, dan is er sprake van een situatie van overmacht.

Een beroep op overmacht wordt echter niet snel gehonoreerd. Zo mag de tekortkoming die wanprestatie zou opleveren:

  1. niet te wijten zijn aan de schuld van de schuldenaar en
  2. niet voor zijn rekening komen volgens de wet, rechtshandeling (zoals een overeenkomst) of algemene opvattingen.

Ook andere omstandigheden kunnen een beroep op overmacht onmogelijk maken. Denk bijvoorbeeld aan de klant of leverancier die gebruik maakt van ongeschikte middelen om aan zijn verplichtingen te voldoen: hij kan daarna niet stellen dat dit door overmacht niet is gelukt. Ook wanneer nakoming van de overeenkomst nog steeds mogelijk is, zal een beroep op overmacht vaak niet slagen.

Twijfelt u of er in uw situatie sprake is van overmacht en gaat het om een groot belang? Dan is het verstandig om een jurist alle daarop van toepassing zijnde stukken toe te zenden en hem om advies te vragen.

Contractuele bepalingen over overmacht

In veel meer uitgebreide zakelijke overeenkomsten zijn reeds bepalingen opgenomen over wat overmacht is en wat niet. Het is van belang om u te realiseren dat deze bepalingen in beginsel voorrang hebben op de wettelijke regels rondom overmacht.

Er zijn twee soorten bepalingen over overmacht die nogal eens voorkomen:

  • Verruiming overmacht. Dit is een bepaling die stelt dat er eerder een beroep kan worden gedaan op overmacht dan dat de wet aangeeft. Het wil dus zeggen dat u, of een klant of leverancier, minder snel schadevergoeding wegens wanprestatie moet betalen. Ook mogelijk zijn bepalingen die een recht op schadevergoeding uitsluiten, zelfs als er geen sprake is van overmacht (exoneratiebeding).
  • Beperking overmacht. Dit is een bepaling die het aantal situaties waarin overmacht kan voorkomen limitatief opsomt of beperkt. Een dergelijke bepaling kan ook elk beroep op overmacht uitsluiten.

Niet elke bepaling is in elke situatie geldig. Wordt een dergelijke bepaling u tegengeworpen door uw klant of leverancier, dan is het verstandig om een jurist in te schakelen om de rechtsgeldigheid van de bepaling te bekijken.

Conflict over overmacht

Helaas ontstaan er regelmatig conflicten over de vraag of er in een bepaalde situatie sprake is van overmacht. Wellicht zit u als ondernemer in een situatie waarvan u meent dat er sprake is van overmacht, maar uw klant of leverancier niet. Wellicht is het juist het tegenovergestelde en beroept uw klant of leverancier zich op overmacht, terwijl u van mening bent dat daar geen sprake van is.

Het is in die gevallen altijd aan te raden om eerst te proberen om er onderling met uw zakenrelatie uit te komen. Immers: als u de relatie goed kunt houden, dan kunt u daar in de toekomst nog veel voordeel aan hebben. Komt u er zelf niet uit, dan is het verstandig om een jurist in te schakelen. Vaak kunnen de kosten daarvan voor een gedeelte worden verhaald op uw klant of leverancier.

Overmacht – Samengevat

Met een beroep op overmacht kan een schuldenaar ervoor zorgen dat hij geen schadevergoeding hoeft te betalen in het geval van wanprestatie. Over het algemeen is het juridisch gezien lastig om een geslaagd beroep op overmacht te doen, al is het zeker niet onmogelijk. Een complicerende factor daarbij is, dat bepalingen in de overeenkomst die u met uw klant of leverancier hebt gesloten vaak voorrang hebben op de wettelijke bepalingen.

Mocht u ondanks uw eigen inspanningen toch in een conflict over overmacht of wanprestatie terecht komen, dan is het verstandig om een jurist te raadplegen. Over het algemeen geldt, dat hoe eerder in het proces u juridische hulp heeft, hoe beter uw kansen.

Reacties zijn gesloten

Recht voor Bedrijven is een initiatief van:

Wet & Recht Juristen

U kunt hier terecht voor:

> Juridisch advies
> Contracten
> Procederen

Laat uw zaak beoordelen door ervaren juristen.

Neem contact op