Ga naar inhoud

Welke rechtsvorm moet u kiezen?

2014 mei 1
door thom

Wanneer u een onderneming wilt opstarten, komt u voor vele keuzes te staan. Meestal heeft u al een goed idee van wat u wilt gaan doen, maar nog niet in welk juridisch ‘jasje’. Welke rechtsvorm dient u te kiezen voor uw onderneming?

In dit artikel zullen we kort de verschillende meest voorkomende rechtsvormen toelichten en we zullen u helpen met uw keuze.

Wat is belangrijk bij de keuze van een rechtsvorm?

Wanneer er een rechtsvorm wordt gekozen, is het belangrijk om naar een aantal zaken te kijken, waaronder:

  • Rechtspersoonlijkheid
  • Wettelijke verplichtingen
  • Fiscale gevolgen
  • Oprichtingskosten

Deze punten zullen we voor de rechtsvormen die hierna worden genoemd bekijken.

De fiscale gevolgen voor de rechtsvormen zijn voor een gedeelte gelijk: loonbelasting afdragen en omzetbelasting afdragen moeten ze allemaal (indien ze respectievelijk werknemers hebben en/of btw-plichtig zijn). De verdere fiscale gevolgen van de keuze van een rechtsvorm zullen slechts summier aan de orde komen.

Bij alle rechtsvormen is inschrijving in het handelsregister van de Kamer van Koophandel noodzakelijk.

Eenmanszaak

De eenmanszaak is de meest voorkomende rechtsvorm in Nederland. Het is een onderneming die in handen is van één persoon, maar er kunnen eventueel wel werknemers in dienst zijn.

De eenmanszaak heeft géén rechtspersoonlijkheid en kan dus ook niet zelf drager van rechten en verplichtingen zijn. De achterliggende ‘eigenaar’ zal deze rechten en verplichtingen op zich nemen en is ook in privé aansprakelijk indien zijn eenmanszaak deze niet nakomt.

Fiscaal gezien valt de eenmanszaak in Box 1 omdat zij geen rechtspersoonlijkheid heeft. Dat houdt in dat het progressieve tarief in de inkomstenbelasting moet worden betaald. Als hoofdregel wordt ook wel gesteld dat een niet-rechtspersoon fiscaal interessant is onder de 100.000 euro winst per jaar.

Oprichtingskosten: nihil.

Vennootschap onder firma (vof)

De vof is een rechtsvorm die lijkt op de eenmanszaak, maar die door meerdere personen is opgericht. Een vof met één persoon oprichten kan niet.

De vof is een soort samenwerkingsverband tussen meerdere personen. Tussen de vennoten in de vof wordt dan ook een overeenkomst gesloten tot samenwerking. Verder zijn er geen oprichtingsvereisten.

Oprichtingskosten: nihil.

Commanditaire vennootschap (cv)

De commanditaire vennootschap lijkt op de vof, maar heeft één groot verschil. Waar alle bestuurders (beherend vennoten) hoofdelijk aansprakelijk zijn voor een tekort binnen de cv (net als bij de vof), is het bij de cv tevens mogelijk dat er een vennoot niet in privé aansprakelijk is voor eventuele tekorten, de ‘commanditaire vennoot’.

In ruil daarvoor mag de commanditaire vennoot geen enkele inbreng hebben in de bedrijfsvoering. Hij mag enkel kapitaal verschaffen. Blijkt achteraf dat hij toch aanwijzingen heeft gegeven over de bedrijfsvoering, dan verliest hij zijn positie en wordt hij gelijkgesteld met een gewone bestuurder.

Oprichtingskosten: nihil.

Maatschap

De maatschap is juridisch gezien de basis van de vof en de cv, maar is ook een aparte rechtsvorm. Zo ontstaat de maatschap uit een overeenkomst tussen meerdere personen om iets samen te brengen (vaak arbeid, maar dat kunnen ook goederen zijn) en de daaruit voortvloeiende winst te verdelen.

Leden van de maatschap zijn onderling niet hoofdelijk aansprakelijk. Is één lid een overeenkomst aangegaan, dan kunnen de andere leden daar niet voor worden aangesproken indien die overeenkomst niet wordt nagekomen. Wel kan de maatschap als zodanig nakoming van verplichtingen van derden vorderen (dat hoeven niet de betreffende maten zelf te doen).

De maatschap wordt regelmatig gebruikt door onder meer advocaten en artsen. Het is een typische rechstvorm voor individuele beroepsbeoefenaars.

Oprichtingskosten: nihil.

Besloten vennootschap (bv)

De bv heeft rechtspersoonlijkheid en kan zelf drager zijn van rechten en verplichtingen. Bestuurders en aandeelhouders kunnen in beginsel niet aansprakelijk gehouden worden voor tekorten binnen de bv. Oprichting gebeurt bij de notaris.

Er bestaan juridisch gezien allerhande verplichtingen voor de bv, zoals het bijhouden van een ordelijke administratie en het jaarlijks deponeren van een jaarrekening. Wordt dat niet gedaan, dan kan dat tot privé-aansprakelijkheid van de bestuurder leiden (in geval van faillissement). Dat geldt ook voor het overmaken van gelden naar privé, terwijl dat eigenlijk bedrijfstechnisch niet verantwoord is.

De bv is een ingewikkeld product, zowel juridisch als fiscaal. Fiscaal gezien wordt de bv als rechtspersoon behandeld. Dat houdt in dat vennootschapsbelasting is verschuldigd. In privé vallen inkomsten daarna meestal in Box 2 van de inkomstenbelasting, waarover nogmaals belasting moet worden betaald. Daarnaast moet er onder meer rekening worden gehouden met de gebruikelijkloonregeling voor directeur-grootaandeelhouders.

Oprichtingskosten: notariskosten.

Naamloze vennootschap (nv)

De nv lijkt op de bv, met als groot verschil dat de aandelen van de nv niet op naam zijn gesteld (vandaar ‘naamloze vennootschap’). De nv heeft net als de bv rechtspersoonlijkheid.

De nv wordt juridisch gezien gekenmerkt door een grote eigen inbreng (45.000 euro), al wordt die vaak door meerdere personen ingebracht. De kapitaalbescherming door de nv

De nv wordt fiscaal gezien hetzelfde behandeld als de bv, al zal het bij aandeelhouders van een beurs-nv vaak voorkomen dat ze geen ‘aanmerkelijk belang’ hebben. In dat geval valt de ‘belegging’ niet in box 2, maar in box 3 voor de inkomstenbelasting en is effectief 1,2% belasting verschuldigd over de waarde. Bij de oprichting van een nv als nieuwe ondernemingsvorm zal dat (meestal) niet spelen.

Oprichtingskosten: notariskosten, minimale storting op aandelen.

Coöperatie

De coöperatie is een vereniging waarbij het is toegestaan om winst over de leden te verdelen. Aansprakelijkheid uitsluiten kan, maar hoeft niet. Oprichting van de coöperatie geschiedt bij de notaris.

De coöperatie is, vergeleken met de bv, slechts met weinig regels omgeven. Het staat daarbij veelal tot eigen invulling van de oprichters en leden hoe er wordt omgegaan met de rechten en verplichtingen binnen de coöperatie. Ook het toe- en uittreden van leden is gemakkelijk (een stuk gemakkelijker dan bij een bv, omdat daar nieuwe aandelen moeten worden uitgegeven, of aandelen van oud-aandeelhouders moeten worden overgenomen). Ten slotte heeft de coöperatie een aantal fiscale voordelen.

Gezien het bovenstaande, zou een coöperatie een alternatief voor een bv kunnen zijn. Nadelen van de coöperatie zijn dat elk lid maar één stem heeft (bij een bv zijn stemrechten in beginsel naar rato van aandelen) en dat de coöperatie met minimaal twee leden moet worden opgericht. Ten slotte moet de coöperatie overeenkomsten sluiten met alle leden.

Oprichtingkosten: notariskosten

Onderlinge waarborgmaatschappij

De onderlinge waarborgmaatschappij is ook gebaseerd op het verenigingsrecht, maar is over het algemeen geen geschikte ondernemingsvorm omdat zij wettelijk gezien enkel het verzekeringsbedrijf mag uitoefenen. In de statuten moet staan dat het doel van de onderlinge waarborgmaatschappij het sluiten van verzekeringsovereenkomsten met haar leden is.

Stichting

Een stichting is niet geschikt als ondernemingsvorm. Een stichting kan wel een onderneming drijven, maar kan niet als doel hebben het doen van uitkeringen aan haar bestuurders.

Vereniging

Een vereniging is ook niet geschikt als ondernemingsvorm, aangezien winstuitkeringen aan haar leden niet mogelijk zijn.

Combinaties

Vaak zijn combinaties van rechtsvormen om te ondernemen een mogelijkheid. Zo kan bijvoorbeeld met een bv in een maatschap of in een vof geparticipeerd worden. Ook pensioenbv’s worden vaak boven een reeds opgerichte bv gezet met het doel fiscaal voordeel te behalen (‘één bv is géén bv’ wordt wel eens gezegd). Stichtingen worden wel regelmatig gebruikt in dergelijke structuren (als ‘stichting administratiekantoor’) om zeggenschapsrechten veilig te stellen.

Dergelijke combinaties vallen buiten de reikwijdte van dit artikel. Het is verstandig om daarvoor advies op maat te verkrijgen.

Is een advocaat verplicht?

Een advocaat of jurist is niet verplicht bij het oprichten van een onderneming. Bij rechtspersonen is wel een notaris verplicht.

Voor advies over de juiste rechtsvorm kan het wel verstandig zijn om een jurist te raadplegen. Uiteraard zitten hier kosten aan, maar die worden op een later moment meestal dubbel en dik terugverdiend door de keuze van de juiste rechtsvorm. Het kiezen van een verkeerde rechtsvorm kan veel risico met zich meebrengen zowel belastingtechnisch als juridisch (aansprakelijkheid!).

Nog geen reacties

Laat een reactie achter

Let op: In je reactie kun je basis HTML gebruiken. Je e-mail adres zal nooit gepubliceerd worden.

Abonneer je op deze reactiestroom via RSS

Recht voor Bedrijven is een initiatief van:

Wet & Recht Juristen

U kunt hier terecht voor:

> Juridisch advies
> Contracten
> Procederen

Laat uw zaak beoordelen door ervaren juristen.

Neem contact op